VUK Tebliği No. 595: Platformlar Aynı Veriyi Bildirmiyor

Mevzuat Notu: Bu yazı 7 Eylül 2026 itibarıyla VUK md. 149 ve 253, VUK Mük. md. 257 ile 355, 538 ve 595 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğleri, 6563 sayılı Kanun md. 2/d ve 11, 5651 sayılı Kanunun sağlayıcı tanımları ile Danıştay 3. Daire E.2023/3109 K.2024/2440 kararı esas alınarak hazırlanmıştır. 595 Sıra No.lu Tebliğ yeni olduğu için GİB ve BTRANS duyuruları ayrıca izlenmelidir.

60 Saniyede Özet: 595 Sıra No.lu Tebliğ 5 Eylül 2026’da yürürlüğe girdi. VUK’taki yetki bendinde sekiz sağlayıcı türü sayılıyor; buna karşılık 538 Sıra No.lu Tebliğin güncel md. 4 hükmü doğrudan üç operasyonel grubu düzenliyor. Aracı hizmet sağlayıcı için bildirim seti geniş: kimlik ve ilan verilerine tahsilat, satış tarihi ve banka hesabı da ekleniyor. Yer sağlayıcı ile sosyal ağ sağlayıcı ise daha dar veri setini bildiriyor. Tebliğ geçiş hükmü vermediği için Eylül 2026 kayıtlarının kaynak tarihine göre ayrı işaretlenerek korunması ihtiyatlıdır; bildirimin dosya ve veri yapısı GİB/BTRANS duyurusundan teyit edilmelidir. GİB farklı süre belirlemedikçe varsayılan son tarih ekim ayı sonudur.

Yetki alanı sekiz, güncel uygulama üç grup

VUK md. 149, idarenin yazı ile isteyeceği vergilendirmeye ilişkin bilgilerin belli aralıklarla ve devamlı verilmesine ilişkin genel dayanağı kuruyor. Dijital bildirim yükünün kapsam ve yöntemi ise VUK Mük. md. 257/1-(7) uyarınca çıkarılan Tebliğlerde belirleniyor. 2 Ağustos 2024’te değişen bu bentte sekiz grup var: hizmet sağlayıcı, elektronik ticaret hizmet sağlayıcı, aracı hizmet sağlayıcı, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, erişim sağlayıcı, içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve sosyal ağ sağlayıcı.

Bu listeyi doğrudan bir mükellef listesi gibi okumayın. Bent, Hazine ve Maliye Bakanlığına hangi gruplar için kapsam, içerik, format, süre ve yöntem belirleyebileceğini gösteriyor. Fiilî bildirim yükünü kuran metin 538 Sıra No.lu Tebliğ md. 4. Maddenin 595 sonrası hâlinde aracı hizmet sağlayıcı 4/1’de; ilan yayımlanmasına imkân sağlayan yer ve sosyal ağ sağlayıcılar 4/2’de düzenleniyor.

Başka bir deyişle, kanundaki yetki alanı geniş; bugün işleyen bildirim hükmü daha dar. Bir şirketin “içerik sağlayıcı” ya da “elektronik ticaret hizmet sağlayıcı” tanımına girmesi, tek başına 538 Sıra No.lu Tebliğ md. 4 kapsamında BTRANS bildirimi yapacağını göstermez. Şirketin aynı zamanda 4/1 veya 4/2’de tarif edilen işi yapıp yapmadığına bakılır.

6563 sayılı Kanun md. 2/d, aracı hizmet sağlayıcıyı başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamı sağlayan kişi olarak tanımlar. 5651 sayılı Kanun md. 2/m yer sağlayıcıyı, hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten kişi; md. 2/s sosyal ağ sağlayıcıyı ise kullanıcıların sosyal etkileşim amacıyla içerik oluşturmasına, görüntülemesine veya paylaşmasına imkân veren kişi olarak tarif eder. Bir platform birden fazla tanıma aynı anda yaklaşabilir. Sınıflandırmayı marka adına göre değil; sözleşme, kullanıcı akışı, ilan fonksiyonu ve ödeme rolüne göre yapın.

İş modeliniz hangi kutuya yaklaşıyor?

Aşağıdaki matris nihai hukuki sınıflandırma değildir. İlk tarama aracıdır; “evet” görünen satırda sözleşme ve ürün akışı ayrıca incelenir.

Yurt dışı platform satırında kesin “kapsam içi” veya “kapsam dışı” demiyorum. 595 Sıra No.lu Tebliğ yabancı platformlar için ayrı bir yerleşiklik testi, temsilci kuralı ya da eşik yazmıyor. Türkiye’deki faaliyet, sözleşme tarafı, veri erişimi ve uygulanabilirlik birlikte değerlendirilmeden otomatik hüküm kurulamaz.

“Kalın” ve “ince” bildirim: resmî ad değil, pratik ayrım

Kalın ve ince ifadeleri Tebliğde geçmiyor. İki veri setini akılda tutmak için kullanıyorum.

Fark, ödeme verisinde belirginleşiyor. Aracı hizmet sağlayıcı 4/1 kapsamında yalnız ilanı ve kullanıcı kimliğini bildirmiyor; her bir tahsilat veya satış işleminin tutarını, tarihini ve ilgili banka hesabını da veri akışına katıyor. Bu alanları düzenleyen 4/1-(c), 595 Sıra No.lu Tebliğ ile değiştirilmedi. 4/2’deki yer ve sosyal ağ sağlayıcı için tahsilat, satış tutarı ve banka hesabı sayılmıyor. Tablodaki mülkiyet sahibi satırı 4/2’nin üçlü veri listesinden değil, üç sağlayıcı grubuna birden hitap eden md. 4/4’ten geliyor.

Bu ayrım teknoloji tasarımını değiştirir. Tebliğ metni ayrı bir “ödeme kuruluşu işlem kimliği” alanı saymıyor; yine de 4/1’e giren platformun tahsilat ve satış verisini ilanla izlenebilir biçimde ilişkilendirmesi için bu kimliği kullanması uygun bir kontroldür. BTRANS’ın güncel veri standardı ve zorunlu alanları ayrıca kontrol edilir. 4/2’de ise ödeme katmanı bulunmasa bile ilan-kullanıcı eşleşmesi gerekir. Sadece “rapor ekranı yaparız” demek yetmez; verinin ürün içinde nerede doğduğunu ve sonradan değişip değişmediğini izleyen kayıt düzeni kurulur.

Aylık bildirim ve BTRANS takvimi

538 Sıra No.lu Tebliğ md. 5 üç açık kural koyuyor: format ve standart BTRANS üzerinden duyurulur, bildirim aylıktır, bir aya ait bilgiler takip eden ayın son günü saat 23.59’a kadar gönderilir. Md. 7 ise BTRANS kullanım başvurusunun ilk bildirim tarihinden önce tamamlanmasını ister.

595 Sıra No.lu Tebliğ 5 Eylül 2026’da yürürlüğe girdi ve ayrı bir geçiş hükmü yazmadı. Bildirim dönemi aylık olduğundan, resmî metin Eylül ayını kendiliğinden iki ayrı bildirim dönemine veya iki ayrı BTRANS dosyasına bölmüyor. Buna karşılık 1-4 Eylül ve 5 Eylül sonrası kayıtların kaynak tarihine göre ayrı işaretlenerek kaybedilmeden korunması ihtiyatlı bir operasyonel kontroldür. Eylül bildiriminin eski veya yeni alanlarla, tek ya da ayrıştırılmış dosyayla nasıl sunulacağı GİB/BTRANS açıklamasıyla netleşmelidir. Danıştay 3. Daire E.2023/3109 K.2024/2440 kararının davacı yönünden iptal ettiği eski md. 4/1-(c), 4/1-(ç) ve md. 6/5 hükümlerinin uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir. GİB md. 7/3 ile farklı bir dönem veya süre belirlemedikçe eylül ayı bildiriminin varsayılan son tarihi ekim ayı sonudur.

Veri toplama ve BTRANS başvurusu duyuru beklenmeden yürütülür. Buna karşılık geçerli elektronik gönderim ancak GİB’in BTRANS’ta duyurduğu format ve yöntemle yapılabilir. 1-4 Eylül ile 5 Eylül sonrası verinin tek dosyada mı, ayrıştırılmış veri yapısıyla mı sunulacağı BTRANS duyurusundan teyit edilir. Başkanlığın açık süre veya dönem değişikliği duyurusu bulunmadıkça takvimdeki son tarih esas alınır. Formatın duyurulmaması veya sistemsel erişim sorunu ise yükümlülüğün yerine getirilebilirliği ve yaptırım bakımından somut olayda ayrıca değerlendirilir; teknik durum yazılı delillerle kayda bağlanır.

Gökay GÜL’ün Notu: İlk dönemi son güne bırakmayın. 1-4 Eylül ile 5 Eylül sonrası kayıtları kaynak tarihinde ayrı işaretleyerek dondurun; hangi alan ve dosya yapısıyla gönderileceğini BTRANS duyurusu açıldığında test edin. GİB farklı süre açıklamadıkça ekim ayı sonunu operasyonel hedef alın ve teknik engeli yazılı kayda geçirin.

İlan veren tarafın sorumluluğu ayrı

Bildirim dosyasını platform gönderir; fakat ilan veren pasif değildir. 538 Sıra No.lu Tebliğ md. 4/4, ilan verenin platformun Başkanlığa bildirmek zorunda olduğu bilgileri sağlamasını istiyor. İlan konusu taşınır, taşınmaz, mal veya hizmetin mülkiyeti başka bir kişiye aitse mülkiyet sahibine ilişkin bilgiler de aracı, yer veya sosyal ağ sağlayıcıya iletilir. Bu kural yalnız 4/1 veri setine değil, üç sağlayıcı grubuna birlikte yöneliktir.

Bu düzenleme, her ilan verenin otomatik olarak vergi mükellefi olduğu anlamına gelmez. Mükellefiyet; faaliyetin devamlılığı, organizasyonu, kazanç türü ve varsa özel istisna şartları üzerinden ayrı incelenir. Platformun TCKN veya VKN istemesi, tek başına vergi doğuran olay kurmaz. Tersinden, platformun bilgi istememesi de düzenli ticari faaliyeti vergisiz hâle getirmez.

İlan veren bilgiyi tamamlamazsa konu yalnız kullanıcı deneyimi değildir. Md. 4/5, kendisine md. 4/4 kapsamında bildirimde bulunmayan ilan verenlere ilişkin bilgilerin platform tarafından Başkanlığa bildirilmesini ayrıca düzenliyor. Eksik alanın dosyada hangi formatla gösterileceği BTRANS standardından teyit edilmelidir. Bu nedenle kullanıcı sözleşmesi, aydınlatma metni, veri alanları ve ilan yayın kuralları aynı hukuki haritada ele alınmalıdır.

Danıştay kararı neden önemli?

Danıştay 3. Daire E.2023/3109 K.2024/2440 kararında, 538 Sıra No.lu Tebliğin bazı hükümlerini yer sağlayıcı davacı yönünden iptal etti. Hüküm fıkrası 4/1-(c), 4/1-(ç), o tarihteki 4/2, 6/3 ve 6/5’i açıkça sayıyor. Kararda geçen 4/2, 595 öncesi numaralandırmadaki ödeme aracılığı fıkrasıdır; 5 Eylül 2026’da eklenen güncel 4/2 hakkında verilmiş bir iptal hükmü değildir. Gerekçenin odağında, yer sağlayıcının kendisine iletilen bilginin doğruluğunu denetleme imkânı bulunmadan özel usulsüzlük cezası riskiyle karşılaşması ve üçüncü kişilere ait verileri saklama yükü var.

Karar 29 Nisan 2024’te oyçokluğuyla verildi. Kararın kendi metni “davacı yönünden” diyor; bu nedenle sonucu bütün yer sağlayıcılar için otomatik genel iptal gibi sunmak doğru olmaz. Buna karşın ölçülülük ve veri doğruluğu sorumluluğuna ilişkin gerekçe, benzer iş modelleri bakımından göz ardı edilemez.

595 Sıra No.lu Tebliğ, eski 4/1’deki sosyal ağ ve yer sağlayıcı ibarelerini çıkarıp bu iki gruba ayrı 4/2 veri seti kurdu; ayrıca 6/3’ü kaldırdı. Kararın kanuni dayanak tartışması, 7524 sayılı Kanun öncesindeki VUK Mük. md. 257/1-(7) metnine ilişkindir. Yer ve sosyal ağ sağlayıcıların 2 Ağustos 2024’te yetki bendine açıkça eklenmesi, güncel düzenleme için ayrı bir kanuni zemin oluşturdu. Zamanlama ve içerik kararın risk alanlarıyla aynı doğrultuda görünse de bunun “kararın doğrudan icrası” olduğu birincil kaynakta yazılı değildir.

Ceza ve saklama riski

VUK Mük. md. 355’in 2026 tabanları mükellef grubuna göre 35.000 TL, 17.000 TL ve 8.700 TL. Dijital bildirimlere özel cümle, bildirilmeyen, eksik veya yanıltıcı bildirilen her bir alım, satım, kiralama, ilan ve reklama konu bilgi ile diğer yükümlülükler için sınıf bazlı ceza öngörüyor. Kanun metnindeki 17.000.000 TL üst sınır “her bir bildirim için” kurulmuştur; bu cümlede ayrıca bir takvim yılı toplamı öngörülmez.

Üst sınırın yüksekliği kadar cezanın veri kalemine bağlanması da önemli. Tek bir aylık dosyada yüzlerce ilan varsa “bir dosya, bir ihlal” varsayımıyla bütçe yapılmaz. Bildirimden önce zorunlu alanların doluluk oranı, kimlik numarası doğrulaması, ilan-işlem eşleşmesi ve mükerrer kayıtlar ayrı kontrol edilir.

538 Sıra No.lu Tebliğ md. 6/4, GİB’in belirlediği format ve yöntem dışında gönderilen veriyi kabul etmiyor ve bildirimi yapılmamış sayıyor. Teknik olarak dosya yüklenmiş olması hukuken bildirim yapıldığı anlamına gelmeyebilir. Md. 6/5 uyarınca bildirime konu bilgiler VUK’a göre öngörülen muhafaza süresince elektronik ortamda saklanır. VUK md. 253 kapsamındaki defter ve vesikalar bakımından süre, ilgili yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıldır. Ancak Danıştay kararı 6/5’i yer sağlayıcı davacı yönünden iptal etti; benzer konumdaki yer sağlayıcılar için etkisi somut statüye göre ayrıca değerlendirilmelidir.

E-ticaret kayıtları için ikinci bir saat daha çalışıyor. 6563 sayılı Kanun md. 11, aracı hizmet sağlayıcı ile hizmet sağlayıcının Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerine ilişkin bilgi, belge, defter ve elektronik kayıtlarını işlem tarihinden itibaren on yıl saklamasını istiyor. Aynı kayıt hem VUK/538 hem 6563 kapsamındaysa arşiv planı uzun olan süreyi karşılamalıdır.

Risk haritasını dört başlıkta tutun:

• Yanlış sınıflandırma: 4/2 sanılan platformun fiilen 4/1 aracılığı yapması.
• Eksik veri: banka veya işlem alanlarının ödeme kuruluşunda kalıp BTRANS dosyasına taşınmaması.
• Yanlış veri: ilan verenin girdiği bilginin platform kaydıyla çelişmesi ve değişiklik geçmişinin tutulmaması.
• Geçersiz gönderim: dosyanın teknik olarak yüklenmesi fakat güncel BTRANS formatına uymaması.

Uygulama planı

1. Hukuki sıfatı belirleyin. 6563 md. 2/d ile 5651 md. 2/m ve 2/s tanımlarını; sözleşme, ürün ekranları ve ödeme akışı üzerinde test edin.
2. 4/1 ile 4/2’yi ayırın. Aracılık, ilan yayımlama, barındırma ve sosyal etkileşim işlevlerinden hangisinin fiilen çalıştığını belgeleyin.
3. BTRANS başvurusunu tamamlayın. İlk bildirimi beklemeden kullanıcı yetkilerini ve imza süreçlerini hazırlayın.
4. Veri sözlüğü çıkarın. Her alan için kaynak sistemi, veri sahibi, güncelleme zamanı ve doğrulama kuralı yazın.
5. İlan veren akışını güncelleyin. Md. 4/4 uyarınca kişinin statüsüne uygun TCKN, YKN veya VKN gibi tanımlayıcıyı ve ilanı akışa bağlayın. İlan konusu taşınır, taşınmaz, mal veya hizmetin mülkiyeti ilan verenden başka kişiye aitse mülkiyet sahibine ilişkin bilgileri de alın.
6. Ödeme eşlemesini kurun. 4/1 kapsamındaysanız her tahsilat veya satış kaydını ilan, kullanıcı, tarih ve banka hesabıyla eşleştirin.
7. Aylık kontrol dosyası üretin. Takip eden ayın son günü 23.59’dan önce eksik, mükerrer ve format dışı kayıtları raporlayın.
8. Saklama matrisini tasarlayın. 538 md. 6/5 için VUK’taki ilgili muhafaza süresini kaydın türü ve platformun statüsüne göre belirleyin; VUK md. 253 kapsamındaki defter ve vesikalar için beş yılı, 6563 kapsamındaki e-ticaret kayıtları için işlem tarihinden başlayan on yılı ayrı gösterin.
9. Eylül kayıtlarını işaretleyin. 1-4 Eylül ile 5 Eylül sonrası kayıtları kaynak tarihinde ayrı işaretleyip koruyun. Bunun iki ayrı hukuki bildirim dönemi anlamına gelmediğini göz önünde tutun; alan ve dosya yapısını BTRANS duyurusundan teyit edin. GİB farklı süre belirlemedikçe ekim ayı sonuna hazırlanın.

Sık sorulan sorular

1. 595 Sıra No.lu Tebliğ sekiz sağlayıcı türünün tamamına hemen bildirim yükümlülüğü getirdi mi?

Hayır. VUK Mük. md. 257/1-(7) sekiz sağlayıcı türü için Bakanlığa düzenleme yetkisi veriyor; 538 Sıra No.lu Tebliğ md. 4’ün güncel uygulama hükmü ise aracı hizmet sağlayıcı, yer sağlayıcı ve sosyal ağ sağlayıcı üzerinde çalışıyor.

2. Kalın ve ince bildirim arasındaki temel fark nedir?

Aracı hizmet sağlayıcının veri setinde ilan ve kimlik bilgilerinin yanında tahsilat veya satış tutarı, işlem tarihi ve banka hesap bilgisi de var. Yer ve sosyal ağ sağlayıcı 4/2 kapsamında internet adresi, kimlik bilgileri ve ilan bilgisini bildiriyor.

3. 595 sonrası ilk bildirim tam olarak ne zaman?

Tebliğ ayrı bir geçiş hükmü vermiyor. İhtiyatlı uygulamada 1-4 Eylül ile 5 Eylül sonrası kayıtlar kaynak tarihinde ayrı işaretlenerek korunur; bu, kendiliğinden iki ayrı hukuki bildirim dönemi veya iki ayrı dosya oluşturmaz. Eylül bildiriminin alan ve dosya yapısı GİB/BTRANS duyurusundan teyit edilir. GİB farklı dönem veya süre belirlemedikçe varsayılan son tarih ekim ayı sonudur.

4. BTRANS başvurusu ne zaman yapılmalı?

İlk bildirimin gönderileceği tarihten önce tamamlanmalı. Veri eşlemesini bildirim haftasına bırakmak yerine başvuru, kullanıcı yetkileri ve test dosyası hazırlığını birlikte yürütün.

5. İlan veren platforma hangi kimlik veya mükellefiyet bilgisini vermeli?

Platformun bildirmekle yükümlü olduğu bilgiler ilan verenden alınır; kişinin statüsüne göre TCKN, YKN veya VKN gibi uygun tanımlayıcı kullanılır. 538 Sıra No.lu Tebliğ md. 4/4, ilan konusu taşınır, taşınmaz, mal veya hizmetin mülkiyeti ilan verenden başka bir kişiye aitse mülkiyet sahibine ilişkin bilgilerin de aracı, yer veya sosyal ağ sağlayıcıya iletilmesini ister.

6. Yalnız ilan yayımlayan, ödemeye aracılık etmeyen platform bildirim dışında mı?

Otomatik olarak değil. Ödemeye aracılık etmemek, yer veya sosyal ağ sağlayıcı için 4/2 kapsamındaki ilan ve kimlik bildirimini tek başına kaldırmıyor; platformun gerçek işlevi ve hukuki sıfatı birlikte incelenmeli.

7. Eksik veya yanıltıcı bildirimde 2026 cezası ne kadar?

VUK Mük. md. 355’te 2026 tabanları mükellef grubuna göre 35.000 TL, 17.000 TL ve 8.700 TL. Kanun metnindeki üst sınır, Mük. md. 257/1-(7) kapsamındaki her bir bildirim için 17.000.000 TL’dir; bu cümlede ayrıca bir takvim yılı toplamı kurulmamıştır.

8. Bildirilen veriler ne kadar süre saklanmalı?

538 Sıra No.lu Tebliğ md. 6/5, bildirime konu bilgileri VUK’ta ilgili kayıt ve belge için öngörülen süre boyunca elektronik saklamaya bağlar. VUK md. 253 kapsamındaki defter ve vesikalarda bu süre, ilgili yılı izleyen takvim yılından başlayan beş yıldır; platformun VUK statüsü ayrıca incelenir. Danıştay kararı md. 6/5’i yer sağlayıcı davacı yönünden iptal etti. 6563 md. 11 kapsamındaki e-ticaret kayıtları ise işlem tarihinden itibaren on yıl saklanır.

Kaynaklar

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu — md. 149, md. 253, Mük. md. 257 ve Mük. md. 355
• 538 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği — Resmî Gazete, 31 Mayıs 2022
• 595 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği — Resmî Gazete, 5 Eylül 2026
• 588 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği — 2026 had ve tutarları
• 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun — md. 2/d ve md. 11
• 5651 sayılı Kanun — md. 2/m, md. 2/s ve md. 2/ü
• Danıştay 3. Daire E.2023/3109 K.2024/2440 — 29 Nisan 2024