Blog
Ar-Ge Merkezi mi, Teknopark mı? 2026 Teşvik Karşılaştırması
Yazılım, oyun ve Ar-Ge yoğun şirketler için iki rejimin 2026 net karşılaştırması: 5746 sayılı Kanun (Ar-Ge merkezi) ile 4691 sayılı Kanun (teknopark) — kazanç istisnası, personel stopaj teşviki, sigorta primi, fon yükümlülüğü ve mükerrer yararlanma yasağı.
Yazılım geliştiren, oyun üreten veya Ar-Ge yoğun çalışan bir şirket için Türkiye iki büyük teşvik rejimi sunar: teknoloji geliştirme bölgesi (kısaca teknopark, 4691 sayılı Kanun) ve Ar-Ge merkezi (5746 sayılı Kanun). İkisi de kâğıt üzerinde “vergi avantajı” başlığıyla anlatılır; oysa mantıkları birbirinden çok farklıdır — biri kazancı istisna eder, diğeri harcamayı indirir. Yanlış rejimi seçen şirket, hem nakit teşviki kaybeder hem de mükerrer yararlanma yasağına takılır.
Bu yazı, üç somut sorunun etrafında ilerliyor: Hangi rejim benim faaliyet modelime uyar? İkisinden birlikte yararlanabilir miyim? 2026’da net etki hangisinde daha yüksek?
İçindekiler
- İki rejim, iki farklı mantık
- Kazanç istisnası vs Ar-Ge indirimi
- Personel teşvikleri: stopaj ve sigorta primi
- Fon yükümlülükleri: %3 ve %2
- Kritik kural: aynı anda ikisinden yararlanılamaz
- Karşılaştırma tablosu
- Hangi profile hangi rejim?
- Sık sorulanlar
İki rejim, iki farklı mantık
Teknopark (4691) bir yer rejimidir: şirketinizin (veya şubenizin) fiziksel olarak bir teknoloji geliştirme bölgesi içinde faaliyet göstermesi gerekir. Bölgede yürütülen yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazanç, 4691 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesi uyarınca 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır.
Ar-Ge merkezi (5746) bir organizasyon rejimidir: kendi ofisinizde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belgelendirilmiş bir Ar-Ge merkezi kurarsınız. Bölge şartı yoktur; bunun yerine asgari personel eşiği ve proje disiplini şartı vardır. 5746 sayılı Kanun’un mantığı kazancı istisna etmez — Ar-Ge harcamalarını matrahtan indirtir.
💡 Gökay GÜL’den İpucu — Mali Müşavir Notu: İki rejimi ayıran en pratik soru şudur: “Faaliyetimi coğrafi olarak tek bir noktada toplayabilir miyim?” Cevabınız evetse ve müşteri/kazanç yoğunluğunuz yüksekse teknopark; hayır, ekibim dağınık ama harcamam büyük diyorsanız Ar-Ge merkezi daha uyumludur.
Kazanç istisnası vs Ar-Ge indirimi
Buradaki fark, teşvikin bilançoda nereye dokunduğuyla ilgilidir.
Teknopark — kazanç istisnası. Bölgede ürettiğiniz gelirden doğan kazanç, doğrudan vergi dışıdır. Yani şirketiniz kâr ettikçe teşvik büyür. Kâr marjı yüksek, gideri düşük bir SaaS veya oyun stüdyosu için bu, en güçlü kaldıraçtır.
Ar-Ge merkezi — Ar-Ge indirimi. 5746 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı (%100’ü), Kurumlar Vergisi Kanunu md. 10 (veya Gelir Vergisi Kanunu md. 89) uyarınca kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılır. Kazancın yetersiz olduğu yıllarda indirim sonraki yıllara devreder ve yeniden değerleme oranında artırılır. Bu, henüz kâra geçmemiş ama Ar-Ge harcaması büyük olan şirketler için (örneğin uzun geliştirme döngülü bir oyun projesi) daha erişilebilir bir avantajdır.
⚠ Risk Uyarısı: Teknopark istisnası yalnızca bölge içinde yürütülen faaliyetin kazancını kapsar. Bölge dışında verilen hizmet, satış-pazarlama geliri veya faiz/kur farkı gibi arızi gelirler istisna dışıdır. 2025 tarihli GİB özelgeleri, teknokentte oluşan kur farkının istisna dışı kurum kazancının tespitinde nasıl dikkate alınacağını ayrıca değerlendirmektedir — bu ayrımı muhasebeleştirmede baştan kurgulamak gerekir.
Personel teşvikleri: stopaj ve sigorta primi
Her iki rejimin de ortak gücü, nitelikli personel maliyetini düşürmesidir — ama teknik yapıları farklıdır.
Gelir vergisi stopaj teşviki (5746, Ar-Ge merkezi). Ar-Ge ve destek personelinin ücretinin brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan tutarın; doktoralı veya desteklenen program alanında en az yüksek lisanslı olanlar için %95’i, yüksek lisanslı veya lisanslı olanlar için %90’ı, diğerleri için %80’i muhtasar beyanname üzerinden terkin edilir (5746 md. 3/2; 20/7/2025 tarihli 7555 sayılı Kanun ile güncellenen hâli, yürürlük 1/8/2025).
Sigorta primi desteği (5746). Aynı personelin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı (%50’si) Hazine tarafından karşılanır (5746 md. 3/3).
Teknopark (4691). Bölgede çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri de gelir vergisi stopaj istisnasından yararlanır; 5746’nın sigorta primi desteği hükmü, 4691 geçici 2. madde kapsamında ücreti gelir vergisinden istisna olan personeli de açıkça kapsar.
🎯 Çok Uluslu Gruplar İçin Stratejik Not: İki rejimde de destek personelinin (idari, mali, İK) teşvikten yararlanabilen kısmı, toplam tam zamanlı Ar-Ge/tasarım personelinin %10’u ile sınırlıdır (5746 md. 4/2). Ekip kompozisyonunu bu orana göre kurgulamak, teşvikin fiilî getirisini doğrudan etkiler.
Fon yükümlülükleri: %3 ve %2
Her iki rejim de belirli bir eşiğin üzerinde girişim sermayesine kaynak ayırma yükümlülüğü getirir. Bunlar ceza değil, teşvikin “geri dönüşü” niteliğinde şartlardır.
- Teknopark (4691): İstisnaya konu yıllık kazancın belirli bir eşiği aşması hâlinde, kazancın %3’ü girişim sermayesi fonu / kuluçka / Ar-Ge amaçlarına yönlendirilir. (Ayrıntı ve tavan için hub yazımıza bakınız.)
- Ar-Ge merkezi (5746): 1/1/2022’den itibaren yıllık beyanname üzerinden yararlanılan Ar-Ge indirimi 1.000.000 TL ve üzeri olan kurumlar vergisi mükellefleri, bu tutarın %2’sini pasifte geçici bir hesaba aktarıp Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapan girişim sermayesi fonlarına veya kuluçka girişimcilerine yönlendirmek zorundadır. Bu yükümlülük yıllık 20.000.000 TL ile sınırlıdır (5746 md. 3/14).
Aktarım yapılmazsa, indirime konu tutarın %20’si o yıl Ar-Ge indirimine konu edilemez — yani teşvikin bir kısmı geri alınır.
Kritik kural: aynı anda ikisinden yararlanılamaz
Bu, en sık atlanan ve en pahalı sonuç doğuran noktadır. 5746 sayılı Kanun md. 4/5, bu Kanun kapsamındaki indirim, istisna, destek ve teşviklerden yararlananların; aynı zamanda GVK md. 89/13, KVK md. 10/1-ğ ve 4691 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesi hükümlerinden ayrıca yararlanamayacağını açıkça düzenler.
Pratik sonucu şudur: Aynı faaliyet ve aynı personel için hem teknopark istisnasını hem 5746 Ar-Ge merkezi teşviklerini üst üste bindiremezsiniz. Seçim, faaliyet biriminin yapısına göre yapılmalı — bazı gruplar farklı tüzel kişilikler veya farklı faaliyet birimleri üzerinden iki rejimi ayrı ayrı kullanır, ama bu titiz bir transfer fiyatlandırması ve maliyet ayrıştırması gerektirir.
⚠ Risk Uyarısı: “İkisini birden alırız” varsayımıyla kurulan yapılar, denetimde mükerrer yararlanma tespiti ve vergi ziyaı ile sonuçlanır. Rejim seçimini kuruluş aşamasında netleştirmek, sonradan düzeltmekten çok daha ucuzdur.
Karşılaştırma tablosu
| Kriter | Teknopark (4691) | Ar-Ge Merkezi (5746) |
|---|---|---|
| Rejimin türü | Yer (bölge içinde olmak zorunlu) | Organizasyon (kendi ofisinizde) |
| Vergi avantajının biçimi | Kazanç istisnası (gelir/kurumlar) | Ar-Ge indirimi (harcamanın %100’ü) |
| Süre sınırı | 31/12/2028 (geçici md. 2) | Süresiz (rejim kalıcı) |
| Kâra bağımlılık | Yüksek — kâr ettikçe teşvik büyür | Düşük — harcama üzerinden işler, zararda da devreder |
| Personel stopaj teşviki | Var (bölge personeli) | Var (%80–95, 40× asgari ücret tavanı) |
| Sigorta primi işveren desteği | Kapsam içinde | %50 (md. 3/3) |
| Asgari personel eşiği | Yok (bölgeye kabul yeterli) | Var (TZE personel eşiği) |
| Fon/girişim sermayesi yükümlülüğü | Kazancın %3’ü (eşik üstü) | İndirimin %2’si (≥1M TL, tavan 20M TL) |
| İkisi birlikte? | Hayır — md. 4/5 yasağı | Hayır — md. 4/5 yasağı |
Hangi profile hangi rejim?
Yüksek kâr marjlı SaaS / lisans geliri (yazılımcı, ürün şirketi): Kazanç istisnası doğrudan kâra vurduğu için teknopark genellikle daha güçlüdür. Gelir bölge içinde üretilebiliyorsa net teşvik en yükseğe çıkar.
Uzun geliştirme döngülü, henüz kâra geçmemiş projeler (oyun stüdyosu, derin teknoloji): Kazanç istisnası kâr olmadan işe yaramaz; harcama üzerinden çalışan ve zararda dahi devreden Ar-Ge merkezi indirimi daha erken değer üretir. Kâra geçtikten sonra rejim yeniden değerlendirilebilir.
Dağınık/uzaktan ekip, birden çok lokasyon: Fiziksel bölge şartı zorlayıcıysa Ar-Ge merkezi operasyonel olarak daha uygulanabilir.
Karma yapı (grup şirketi): Farklı faaliyet birimlerini ayrı rejimlere yerleştirmek mümkündür; ancak bu, maliyet ayrıştırması ve transfer fiyatlandırması disiplini ister.
💡 Saha notu: Uygulamada gördüğümüz en sık hata, kararın “hangi teşvik daha büyük?” sorusuyla verilmesi. Doğru soru: “Faaliyet modelim hangi rejimin şartlarını daha az sürtünmeyle karşılıyor?” Şartı karşılayamadığınız daha büyük teşvik, kâğıt üstünde kalır.
Sık sorulanlar
Teknopark istisnası 2028’de bitince ne olur? 4691 geçici 2. maddesindeki istisna süresi bugüne kadar birkaç kez uzatıldı; 31/12/2028 mevcut yasal sınırdır. Uzatma yasal bir düzenleme gerektirir ve teşvik planlaması yaparken bu tarihi bir gözden geçirme noktası olarak işaretlemek gerekir.
Ar-Ge merkezi için kaç personel gerekir? Kanun 50 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli öngörür; Cumhurbaşkanı bu sayıyı belirli sektörler için 15’e kadar indirmeye yetkilidir (5746 md. 4/6). Güncel eşik faaliyet alanınıza göre değişir — kuruluş öncesi teyit edilmelidir.
İkisini de kullanamıyorsam, geçiş yapabilir miyim? Evet. Rejim değişikliği mümkündür, ancak geçmiş yıllarda yararlanılan teşviklerin şartlarını ihlal etmeyecek şekilde planlanmalıdır. Değişikliğin zamanlaması (hesap dönemi başı) önemlidir.
Yabancı ortaklı şirket her iki rejimden de yararlanabilir mi? Evet; her iki rejim de ortaklık yapısına göre ayrım yapmaz. Belirleyici olan faaliyetin niteliği ve fiziksel/organizasyonel şartların karşılanmasıdır.
Aksiyon listesi
- Faaliyet modelinizi tek noktada toplayabilir misiniz? (Evet → teknopark ekseni; Hayır → Ar-Ge merkezi ekseni.)
- 12 aylık projeksiyonda kâr mı yoksa harcama mı baskın? (Kâr → istisna; harcama → indirim.)
- Personel kompozisyonunuzda destek personeli oranı %10’u aşıyor mu? Aşıyorsa teşvik getirisini yeniden hesaplayın.
- Yıllık Ar-Ge indiriminiz 1M TL’yi aşıyor mu? Aşıyorsa %2 girişim sermayesi yükümlülüğünü bütçeleyin.
- Rejim seçimini kuruluş/dönem başında netleştirin — md. 4/5 mükerrer yasağı sonradan düzeltmeyi pahalı kılar.
İlgili okuma
- Teknopark 2026: Yabancı Yatırımcı İçin Kâr ve Yükümlülük Rehberi — bu kümenin ana yazısı
- Teknopark Net Teşvik Kalkülatörü — 5 girişte yıllık net teşvik tahmini
- Yurt Dışı Oyun Stüdyosunun Türkiye Yolculuğu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir işleme uygulanmadan önce güncel mevzuat ve şirketinizin özel durumu dikkate alınarak mali müşavirinizle değerlendirilmelidir.
Gökay Gül — Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM). Yabancı yatırımcılar ve teknoloji şirketleri için Türkiye’de kuruluş, teşvik ve vergi planlaması alanlarında danışmanlık veriyor.