Serbest Meslekte Geçici Vergi: 2026’da %15’i Doğru Kurmak, Stopajı Kaçırmadan Mahsup Etmek

TL;DR — 60 Saniyede Özet

• Geçici vergi = düz %15. Kazancın tamamına, artan oranlı tarife değil, tarifenin ilk gelir dilimi oranı uygulanır (GVK mükerrer md.120). Ek bir vergi değil, yıllık gelir vergisinin peşin ödenen parçasıdır.
• Üçer aylık ritim. Dönemi izleyen 2. ayın 17’sine kadar beyan, ay sonuna kadar ödeme. Her dönem kümülatif kazanç üzerinden hesaplanır, önceki dönem ödemesi düşülür.
• %20 stopaj kaybolmaz. Kuruma/işletmeye kesilen fatura üzerinden ödeyen taraf %20 tevkifat yapar (GVK md.94/2); bu, adınıza peşin ödenmiş gelir vergisidir ve yıllık beyannameden mahsup edilir.
• Yıl sonu mahsup. Yıllık vergi artan oranlı tarifeyle hesaplanır; ödenen geçici vergi + kesilen stopaj düşülür. Çoğu stopajlı serbest meslek mükellefi iade pozisyonuna geçer.

Mevzuat Notu: Bu yazı Temmuz 2026 itibarıyla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (mükerrer md.120, md.94, md.103) esas alınarak hazırlanmıştır. Geçici vergi oranı, GVK mükerrer md.120 uyarınca tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan orandır; serbest meslek stopaj nispeti GVK md.94’ün verdiği yetkiyle Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir. Oran ve eşikler yeniden değerleme ve yeni düzenlemelerle değişebilir; beyan öncesi güncel tebliğ teyit edilmelidir.

Serbest meslek erbabıyla ilk görüşmede en çok karıştırılan konu, “geçici vergi” ile “yıllık gelir vergisi”nin aynı şey sanılmasıdır. Değildir. Geçici vergi ayrı, ek bir yük değil; yıl sonunda ödeyeceğiniz gelir vergisinin peşin ödenen bir parçasıdır. Mekanizmayı doğru kurduğunuzda yıl sonu sürprizi olmaz; yanlış kurduğunuzda ya gereksiz nakit bağlarsınız ya da mahsubu kaçırıp fazladan ödersiniz.

Bu yazı, danışman değiştiren ya da ilk kez serbest meslek faaliyetine başlayan mükelleflerin masasındaki üç soruyu netleştirmek için: Geçici vergi nasıl hesaplanır? Kesilen stopaj nereye gider? Yıl sonunda tablo nasıl kapanır?

Geçici Vergi: Neden “Tarife” Değil, Tek Oran?

Yıllık gelir vergisi, artan oranlı bir tarifeyle hesaplanır — kazanç büyüdükçe dilim oranı %15’ten %40’a kadar yükselir. Geçici vergi ise farklı çalışır. GVK mükerrer madde 120, geçici verginin cari dönem kazancına “tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oran” uygulanarak hesaplanacağını söyler. 2026 için bu oran %15’tir.

Yani geçici vergi, kazancınızın tamamına tek ve düz bir oran (%15) uygular; artan oranlı tarifeyi kullanmaz. Bunun mantığı şu: geçici vergi bir tahmindir, avanstır. Devlet yıl bitmeden verginizin bir kısmını peşin alır, ama fazla almamak için en düşük dilim oranını kullanır. Gerçek, artan oranlı hesap yıl sonunda yapılır.

Örnek. Yıllık gayrisafi hasılatı 3.000.000 TL, indirilebilir mesleki gideri 800.000 TL olan bir mükellef düşünelim. Net kazanç = 3.000.000 − 800.000 = 2.200.000 TL. Yıl boyunca üçer aylık dönemlerde kümülatif kazanç üzerinden %15 geçici vergi ödenir; yıl toplamında bu yaklaşık 2.200.000 × %15 = 330.000 TL eder.

Bu rakamı kendi durumunuz için saniyeler içinde görmek isterseniz, Serbest Meslek & Geçici Vergi Kalkülatörü hasılat ve giderinizi girdiğinizde net kazanç, yıllık gelir vergisi, geçici vergi ve stopaj mahsubunu birlikte hesaplar.

Dönem Takvimi: Üçer Aylık Ritim

Geçici vergi üçer aylık dönemler halinde beyan edilir. Her dönem, o döneme kadarki kümülatif kazanç üzerinden hesaplanır; önceki dönemlerde ödenen geçici vergi düşülür, kalan ödenir. Beyan, dönemi izleyen ikinci ayın 17’sine kadar yapılır ve aynı ayın sonuna kadar ödenir.

Pratik sonuç: yıl içinde dört kez küçük bir “mini-beyan” verirsiniz. Bu, yıl sonunda tek seferde büyük bir vergiyle karşılaşmanızı önler — vergi yükü takvime yayılır. Ama disiplin ister; dönem kaçarsa gecikme faizi ve usulsüzlük gündeme gelir.

Takvimi somutlaştıralım: birinci dönem Ocak-Mart kazancını kapsar ve izleyen ikinci ayın 17’sine kadar beyan edilir; ikinci dönem Nisan-Haziran’ı, üçüncü dönem Temmuz-Eylül’ü, dördüncü dönem Ekim-Aralık’ı kapsar. Her dönemde o tarihe kadarki toplam kazanç yeniden hesaplanır — yani üçüncü dönemde yılın ilk dokuz ayının tamamı esas alınır, daha önce ödenen iki dönemin geçici vergisi mahsup edilir, kalan ödenir. Bu kümülatif mantık sayesinde bir dönemdeki dalgalanma (örneğin yüksek gelirli bir çeyrek) sonraki dönemde otomatik olarak dengelenir; her dönem sıfırdan başlamaz.

Nakit yönetimi açısından kritik nokta şudur: geçici vergiyi bir “vergi gideri” gibi değil, yıl sonu vergisinin peşin biriktirilen fonu gibi düşünün. Doğru kurgulandığında yıl sonu beyannamesi çoğu zaman ek ödeme değil, mahsup ve iade tablosu üretir.

Stopaj: Kesilen Vergi Kaybolmaz, Mahsup Edilir

Serbest meslek erbabının en çok içi rahatlaması gereken nokta budur. Faaliyetinizden dolayı bir kuruma ya da işletmeye fatura kestiğinizde, ödemeyi yapan taraf (vergi sorumlusu) GVK madde 94 uyarınca ödeme üzerinden stopaj (tevkifat) keser. Serbest meslek ödemelerinde bu oran %20’dir.

Önemli ayrıntı: bu oranı kanun maddesi doğrudan yazmaz. GVK madde 94, tevkifat yapılmasını zorunlu kılar ama oranı belirleme yetkisini Cumhurbaşkanı’na (eskiden Bakanlar Kurulu’na) bırakır. Serbest meslek ödemelerindeki güncel nispet, ilgili Kararla %20 olarak uygulanmaktadır.

Kesilen bu stopaj sizin adınıza peşin ödenmiş gelir vergisidir. Kaybolmaz. Yıl sonu beyannamenizde, hesaplanan gelir vergisinden düşülür (mahsup edilir). Çoğu serbest meslek mükellefinde stopaj + geçici vergi toplamı, yıllık vergiden fazla çıkar — bu durumda aradaki fark iade edilir veya diğer vergi borçlarına mahsup edilir.

Burada ikinci bir incelik var: aynı kazanç hem geçici vergiye hem stopaja konu olduğunda, yıl içinde peşin ödenen toplam, gerçek yıllık vergiyi kolayca aşabilir. Yani “iki kere mi ödüyorum?” korkusu yersizdir — geçici vergi ve stopaj, farklı kanallardan gelen aynı tek verginin peşin taksitleridir; yıl sonunda ikisi birden düşülür. Kritik olan, her ikisinin de dönem dönem doğru kayda geçirilmesidir; aksi halde mahsup hakkı fiilen kullanılamaz.

Gökay GÜL’ün Notu: Sahada en sık gördüğüm yanlış, serbest meslek mükellefinin kesilen %20 stopajı “gitti” diye maliyet kalemi sayması. Değil — o para vergi dairesinde sizin adınıza duruyor. Beyannameye doğru işlendiğinde çoğu mükellef yıl sonunda ödeme değil iade çıkarır. Tevkifat dökümlerini (kesinti yapan kurumdan alınan yazı/muhtasar bilgisi) ay ay biriktirin; yıl sonunda toparlamaya kalkmak, mahsubu kaçırmanın bir numaralı sebebidir.

Yıl Sonu: Tablo Nasıl Kapanır?

Yukarıdaki örneği tamamlayalım. Net kazanç 2.200.000 TL, faaliyetin tamamı stopajlı (kuruma verilen hizmet):

Kalem	Tutar
Net kazanç	2.200.000 TL
Yıllık gelir vergisi (artan oranlı tarife)	~652.500 TL
(−) Yıl içinde ödenen geçici vergi	−330.000 TL
(−) Kesilen %20 stopaj (3.000.000 × %20)	−600.000 TL
Sonuç	~277.500 TL iade

Görüldüğü gibi: yıllık gerçek vergi 652.500 TL olsa da, yıl boyunca peşin ödenen geçici vergi ve kesilen stopaj bu tutarı aşmış, mükellef iade pozisyonuna geçmiştir. Stopajı “kaybolan para” sanıp maliyet gibi düşünmek, en sık yapılan ve en pahalıya patlayan yanılgıdır.

Bu tablo, faaliyetin tamamının stopajlı olduğu senaryodur. Nihai müşterileri gerçek kişi olan (stopaj kesilmeyen) serbest meslek mükellefinde stopaj satırı sıfırdır; bu durumda geçici vergi tek peşin ödeme kalemi olur ve iade değil, ödenecek vergi çıkması olağandır.

Bir Saha Vakası

Danışmanlığını üstlendiğim bir saha vakası, bu mekanizmanın neden önemli olduğunu iyi anlatır (mükellef bilgileri anonimleştirilmiştir). Bir yazılım danışmanı, yıl boyunca kurumsal müşterilerine fatura kesiyor, her ödemede %20 stopaj kesiliyordu. Önceki düzeninde bu stopajı “kesinti, gitti” diye bir kenara yazmış; geçici vergisini de tarifeyle (artan oranlı) hesaplatıp gereğinden fazla ödemişti. Yaptığımız ilk iş, dönem beyanlarında geçici vergiyi düz %15’e çekmek, ikincisi ise yıl içinde kesilen tüm stopajları tevkifat dökümüyle beyannameye işlemek oldu. Sonuç: mükellef, ödeyeceğini sandığı vergi yerine altı haneli bir iade pozisyonuna geçti. Değişen tek şey, aynı sayıların doğru kanala yazılmasıydı.

Sık Yapılan Üç Hata

1. Geçici vergiyi tarifeyle hesaplamak. Geçici vergi düz %15’tir; artan oranlı tarife yıl sonuna aittir. Dönem beyanında tarife uygulamak fazla vergi ödetir.

2. Stopajı mahsup etmeyi unutmak. Kesilen %20 stopaj, yıllık beyannameye işlenmezse peşin ödediğiniz vergi iade alınamaz. Fatura ve tevkifat dökümlerinin eksiksiz tutulması şart.

3. Gideri belgesiz bırakmak. Net kazanç = gayrisafi hasılat − belgeli mesleki gider. Belgesiz gider matrahı düşürmez; hem geçici vergiyi hem yıllık vergiyi olduğundan yüksek hesaplatır.

Sık Sorulan Sorular

Geçici vergi ile yıllık gelir vergisi ayrı ayrı mı ödenir? Hayır, ikisi aynı verginin farklı zamanlardaki ödemeleridir. Yıl içinde üçer aylık dönemlerde ödediğiniz geçici vergi, yıl sonunda hesaplanan yıllık gelir vergisinden mahsup edilir. Fazla ödediyseniz iade/mahsup alırsınız; yani “iki kez vergi” diye bir durum yoktur.

Zarar ettiğim dönemde geçici vergi öder miyim? Hayır. Geçici vergi cari dönemin kümülatif kazancı üzerinden hesaplanır. Dönem kümülatif olarak zararsa matrah oluşmaz, o dönem geçici vergi doğmaz. Kazanç sonraki dönemde artıya dönerse, o dönemin kümülatif kazancı üzerinden hesaplanır.

Müşterim gerçek kişi, stopaj kesilmiyor; ne değişir? Stopaj yalnızca vergi sorumlusu sayılan kurum/işletme ödemelerinde kesilir. Nihai müşterileriniz stopaj yükümlüsü olmayan gerçek kişilerse tevkifat satırı sıfır olur. Bu durumda geçici vergi tek peşin ödeme kalemidir ve yıl sonunda iade değil, genellikle ödenecek vergi çıkar — nakit planlamanızı buna göre yapın.

Geçici vergi dönemini kaçırırsam ne olur? Süresinde beyan edilmeyen geçici vergi için gecikme faizi ve usulsüzlük cezası gündeme gelir. Ayrıca geçici vergi, yıllık beyannameden mahsup edilmek üzere tahakkuk ettiğinden, eksik/gecikmeli beyan yıl sonu mahsup düzeninizi de bozar. Dönem takvimini ajandaya işlemek en ucuz sigortadır.

Kısa Özet

Serbest meslekte vergi, üç katmanlı bir ritimdir: yıl içinde düz %15 geçici vergi (peşin), ödeme başına %20 stopaj (kurumun kestiği peşin), ve yıl sonunda artan oranlı tarifeyle hesaplanan gerçek vergi — ilk ikisi üçüncüden mahsup edilir. Mekanizmayı doğru kurmak, hem nakit akışını hem yıl sonu sürprizini yönetmenin anahtarıdır.

Kendi rakamlarınızla tabloyu görmek için Serbest Meslek & Geçici Vergi Kalkülatörü’nü kullanabilir, beyan ve mahsup sürecinizi birlikte kurgulamak isterseniz iletişime geçebilirsiniz.

---

Gökay GÜL Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) · Sistem Global Danışmanlık · İstanbul Serbest meslek erbabı ve KOBİ’ler için gelir vergisi, geçici vergi ve beyanname planlaması. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mükellefe özel durumlar için resmî görüş şarttır.